DOT kodu nasıl okunur?

Dişi hâlâ derin görünen bir lastik bile yaşlanmış olabilir. Lastiğin ne zaman üretildiğini öğrenmenin yolu, yanağındaki DOT kodudur. Yeni lastik alırken de, ikinci el araç bakarken de bu koda bakmak birkaç saniye sürer ve sizi ciddi bir riskten koruyabilir.

DOT kodu nerede yazar?

DOT, ABD Ulaştırma Bakanlığı'nın (Department of Transportation) kısaltmasıdır ama bu kod dünyanın her yerinde satılan lastiklerde bulunur. Lastik yanağında "DOT" harfleriyle başlayan, harf ve rakamlardan oluşan bir dizidir. Örneğin:

DOT 4B2X 7Y9R 2324

Kodun tamamı her iki yanakta da olmayabilir. Üretim tarihini gösteren son kısım bazen sadece bir yanakta yazar. Bulamazsanız lastiğin diğer yüzüne bakın.

Son dört hane: Üretim tarihi

Kodun en sonundaki dört rakam, lastiğin üretim tarihidir:

• İlk iki hane: Üretim haftası (01–53)
• Son iki hane: Üretim yılı

2324, 2024 yılının 23. haftası, yani Haziran 2024 başı demektir. 0821, 2021'in 8. haftası, yani Şubat 2021 demektir.

2000 yılından önce üretilen lastiklerde tarih üç hane ile yazılırdı (örneğin 189: 1999'un 18. haftası). Üç haneli DOT kodu gördüğünüz lastik bugün en az 25 yaşındadır ve kesinlikle kullanılmamalıdır.

Diğer harfler ne anlama gelir?

• İlk iki karakter (4B): Lastiğin üretildiği fabrikanın kodu
• Sonraki karakterler (2X 7Y9R): Ölçü ve üreticiye özel tip kodları

Sürücü için önemli olan kısım son dört hanedir.

Lastik neden yaşlanır?

Lastik kauçuk, çelik, kumaş ve çok sayıda kimyasaldan oluşur. Zamanla oksijen, güneş ışığı (UV), ısı ve ozon kauçuğun esnekliğini azaltır. Sonuçta:

• Yanaklarda ve diş diplerinde ince çatlaklar oluşur.
• Kauçuk sertleşir, özellikle ıslak zeminde tutuş azalır.
• Yüksek hızda ve sıcak havada dişin ayrılma riski artar.

Bu süreç lastik hiç kullanılmasa da devam eder. Garajda bekleyen yedek lastik de yaşlanır.

Lastik kaç yıl kullanılmalı?

Yasal bir yaş sınırı yoktur, ama lastik ve araç üreticilerinin genel önerileri şöyledir:

• 5–6 yaşından sonra lastik her yıl bir lastikçiye kontrol ettirilmeli.
• 10 yaşını geçen lastik, dişi ne kadar derin olursa olsun değiştirilmeli.

Bu süreler kullanım koşullarına göre kısalır. Sürekli güneş altında park eden, uzun süre basıncı düşük kullanılan ya da yüksek sıcaklıklarda çalışan lastikler daha hızlı yaşlanır.

Yeni lastik alırken

"Yeni" lastik, mağazada bir süre beklemiş olabilir. Doğru depolanmış bir lastiğin üretimden birkaç ay ya da bir iki yıl sonra satılması normaldir ve lastiğin performansını belirgin şekilde etkilemez. Yine de:

• Dört lastiğin üretim tarihlerinin birbirine yakın olmasına dikkat edin.
• Çok eski üretim tarihli bir lastik size "yeni" diye verilmesin. Tarihi takılmadan önce kontrol edin.

İkinci el araç alırken

İkinci el araçta dört lastiğin ve yedek lastiğin DOT kodlarına bakın. Dişi iyi görünse bile 7–8 yaşını geçmiş lastikler, yakın zamanda değişim masrafı demektir. Bunu pazarlıkta dikkate alabilirsiniz.

Kısa kontrol

1. Yanakta "DOT" yazısını bulun.
2. Son dört rakamı okuyun: ilk ikisi hafta, son ikisi yıl.
3. Lastiğin yaşını hesaplayın.
4. Yanaklarda çatlak olup olmadığına bakın.
5. Şüphe varsa bir lastikçiye gösterin.